معاینه فنی خودرو چیست؟ ماشین‌های صفر، فرسوده، ایرانی و خارجی چه تفاوتی دارند؟

معاینه فنی خودرو یا بازبینی فنی دوره‌ای، فرآیندی رسمی و قانونی در ایران است که به بررسی وضعیت فنی، ایمنی و زیست‌محیطی خودرو می‌پردازد. هدف از معاینه فنی خودرو، اطمینان از ایمنی خودرو و مطابقت شرایط و وضعیت آن با مقررات راهنمایی و رانندگی است. آنچه در ادامه می‌خوانید، مروری کامل بر معاینه فنی خودرو در ایران ازجمله خودروهای داخلی و خارجی است.

معاینه فنی خودرو چیست؟

در معاینه فنی خودرو، کارشناسان مرکز به بررسی فنی خودرو می‌پردازند تا از ترمزها، سیستم تعلیق، چراغ‌ها، میزان آلایندگی، جلوبندی، فرمان، کمک‌فنرها، لاستیک‌ها و سایر اجزای مهم مطمئن شوند. 

هدف از معاینه فنی خودرو، اطمینان از این است که خودرو از نظر ایمنی و بازدهی در شرایط مناسبی قرار دارد و مشکلی برای سرنشینان و سایرین ایجاد نمی‌کند. 

درصورتی‌که خودرو در این ارزیابی تایید شود، گواهی معاینه فنی صادر شده و خودرو اجازه تردد در سطح شهر و خارج شهر را خواهد داشت.

معاینه فنی به دو نوع عادی و ویژه تقسیم می‌شود که نوع دوم سخت‌گیرانه‌تر بوده و بررسی دقیق‌تری انجام می‌شود. خودروهای هیبریدی (برقی) نیز نوع خاصی از معاینه فنی را دارند.

آیا خودروهای فرسوده می‌توانند بیمه شخص ثالت خریداری کنند؟

معاینه فنی ماشین چگونه است؟

در طول معاینه فنی انواع خودرو، اجزای زیر با دقت بررسی می‌شوند:

• سیستم ترمز شامل کارایی، توزیع ترمز، لوله‌ها و اتصالات 
• سیستم تعلیق و کمک‌فنرها 
• سیستم فرمان و جلوبندی 
• لاستیک‌ها برای چک کردن عمق آج و وضعیت کلی 
• سیستم روشنایی و چراغ‌ها، آینه‌ها، شیشه‌ها 
• موتور و سیستم احتراق با بررسی عملکرد سوخت‌رسانی و میزان آلایندگی خودرو
• اگزوز و سیستم کنترل آلایندگی 
• وضعیت بدنه و شاسی  برای اطمینان از عایق بودن اتصالات و عدم وجود خوردگی خطرناک

• تجهیزات ایمنی اجباری مثل کمربند ایمنی، ترمز دستی، بوق و علائم هشدار

استعلام معاینه فنی خودرو چگونه است؟

استعلام معاینه فنی خودرو شامل دریافت اطلاعات درباره وضعیت سلامت فنی و اعتبار گواهی معاینه فنی خودرو است. 

در این استعلام، مدت معاینه فنی خودروها درج می‌شود تا راننده‌ها بتوانند پیش از سررسید موعد آن، اقدام به تمدید کنند. بنابراین پس از استعلام، دارندگان خودرو می‌توانند تاریخ صدور گواهی، مدت اعتبار باقی‌مانده و نتایج تست‌های فنی را ببیند. در این گواهی نواقص، هشدار برای تعمیر یا تمدید قید شده است.

روش‌های رایج استعلام معاینه فنی خودرو عبارتند از:

• ارسال عدد ۱ به سامانه پیامکی ۲۰۰۸ 
• مراجعه به سامانه یکپارچه معاینه فنی ایران (سیمفا) به آدرس symfa.ir و وارد کردن شماره پلاک و شماره شناسایی خودرو (VIN) 
• استفاده از کد USSD شماره *۲۰۰۸#
• استفاده از اپلیکیشن‌ها و سامانه‌های آنلاین 

جدول معاینه فنی ماشین ایرانی و خارجی

در جدول زیر، شرح خودروهای مشمول معاینه فنی و دوره زمانی آن‌ها آمده است.

شرایط معاینه فنی خودروهای مدل پایین چیست؟

خودروهای مدل پایین در ایران به خودروهایی گفته می‌شود که بیش از چهار سال از عمر آن‌ها گذشته است. فرآيند معاینه فنی این خودروها درست مثل سایر خودروها پیش می‌رود و تفاوتی با آن‌ها ندارد.

سن فرسودگی یا حداکثر عمر مجاز در مصوبه دولت در سال ۱۴۰۱ به‌شکل زیر تعیین شده است:

• خودروهای سواری شخصی پس از ۲۰ سال
• تاکسی‌ها پس از ۱۰ سال
• وانت‌ها بعد از ۱۵ سال 

برگه معاینه فنی خودرو چیست؟

برگه معاینه فنی خودرو ایرانی و خارجی به‌شکل زیر است:

اگر معاینه فنی خودرو دوگانه سوز انجام شده باشد، علاوه بر برگه فوق یک برگه دیگر هم در نظر گرفته می‌شود که گواهی تایید مخزن گاز است:

اعتبار معاینه فنی چند سال است؟

جدول زیر را ببینید که پاسخی است برای سوال «معاینه فنی خودرو چند ساله است؟» در این جدول می‌توانید مدت معاینه فنی خودروها را ببینید و با خودروی خود تطبیق دهید.

اعتبار معاینه فنی انواع خودروهای داخلی و خارجی در جدول زیر آورده شده است.

همان‌طور که در جدول بالا مشخص کردیم، هزینه معاینه فنی دوگانه سوز تفاوتی با خودروهای تک‌سوخت ندارد.

آیا صاحبان خودروهای فرسوده جریمه می‌شوند؟

معاینه فنی خودرو صفر بعد از چند سال است؟

در ایران معاینه فنی خودروهای صفر کیلومتر بعد از ۴ سال انجام می شود؛ یعنی خودروهای صفر کیلومتر تا ۴ سال پس از تولید نیازی به انجام معاینه فنی ندارند و در این مدت جریمه‌ای بابت نداشتن معاینه فنی نمی‌گیرند. 

تاریخ اتمام مهلت معاینه فنی خودروهای صفر، بعد از این ۴ سال است و باید به‌صورت سالانه انجام شود.

معاینه فنی خودروهای صفر که جزو حمل‌ونقل عمومی محسوب می‌شوند – مثل تاکسی‌های صفر کیلومتر -در سال اول نیاز نیست. بعد از ۱ سال، تاریخ اتمام مهلت معاینه فنی آن‌ها می‌رسد که باید به‌صورت سالانه آن را انجام دهند.

این قانون برای خودروهای داخلی و خارجی صفر یکسان است و تفاوتی در اعتبار معافیت آن‌ها وجود ندارد.​

معاینه فنی خودرو دوگانه سوز چند ساله است؟

خودرو دوگانه‌سوز که بیش از ۴ سال از تاریخ ساخت آن گذشته باشد، باید معاینه فنی سالانه انجام دهد. چنانچه مخزن گاز آن (CNG) بیش از ۶ سال عمر داشته باشد، علاوه بر بازدید عادی، باید تست‌های مخصوص مخزن نیز صورت گیرد.

اگر خودروی فرسوده دارید می توانید با ثبت نام خودرو فرسوده سایپا یا شرکت در طرح تعویض خودرو فرسوده ایران خودرو با شرایط مناسب یک خودروی نو دریافت کنید.

معاینه فنی خودرو خارجی چند ساله است؟

سن معاینه فنی خودرو خارجی به شرح زیر است:

• اعتبار گواهی معاینه فنی خودروهای خارجی مدل ۲۰۲۰ و قبل از آن، ۱ سال است و باید هر سال تمدید شود.
• برای خودروهای عمومی وارداتی (تاکسی، اتوبوس و …) دوره اعتبار کمتر است و بین ۳ تا ۶ ماه – بسته به سن خودرو – متغیر خواهد بود.

سوالات متداول

۱. از چه تاریخی نداشتن معاینه فنی جریمه دارد؟

اگر ۱ سال از برگه معاینه فنی خودرو گذشته باشد و تمدید نکرده باشید، جریمه خواهید شد.

۲. برگه معاینه فنی خودرو گم شده چیکار کنم؟

در صورت گم شدن برگه معاینه فنی می‌توانید به سامانه‌های اینترنتی مراجعه کرده و نسخه آنلاین آن را دانلود و سپس چاپ کنید. همچنین استفاده از کد USSD و سامانه‌های پیامکی می‌توانند این مشکل را حل کنند.

۳. برگه معاینه فنی خودرو از کجا بگیرم؟

مراکز فنی معاینه خودرو در ابتدا یک ارزیابی کلی از خودرو انجام می‌دهند و در صورت تایید شدن موارد ایمنی و فنی ماشین،‌ این برگه را پر کرده و به شما می‌دهند.