بررسی جامع عوارض آلایندگی خودرو ۱۴۰۵؛ تکلیف خودروهای فرسوده چیست؟
عوارض آلایندگی خودرو که با عنوان مالیات سبز خودرو هم شناخته می‌شود، یکی دیگر از بدعت‌هایی است که از سال ۱۴۰۰ اجرایی شده است. به این ترتیب، مالکین خودرو برحسب رتبه انرژی، سال تولید و مواردی دیگر، مجبور به پرداخت هزینه‌ای سالانه با عنوان عوارض آلایندگی خودرو هستند! اما این هزینه برای خودروهای مختلف، مخصوصاً خودروهای فرسوده چگونه محاسبه می‌شود؟
خلاصه عوارض آلایندگی خودرو در یک نگاه
- مبنای محاسبه: رتبه انرژی خودرو، قیمت روز و سن خودرو.
- بالاترین مقدار عوارض آلایندگی: خودروهای فرسوده با عمر بیشتر از ۲۰ سال یا رد شدن ۲مرتبه پیاپی در معاینه فنی.
- مالیات مضاعف در شهرهای آلوده: در ۸ شهر آلوده کشور، مالکین خودرو علاوه‌بر عوارض آلایندگی، باید عوارض شهر آلاینده هم بپردازند.
- بهترین راهکار خودروهای فرسوده: استفاده از شرایط اسقاط خودرو و حذف هزینه عوارض آلایندگی.
محاسبه هزینه عوارض آلایندگی خودرو؛ جدول عوارض آلایندگی خودروها
برای اینکه بدانید خودروی شما بر چه اساسی شامل عوارض آلایندگی خودرو می‌شود، باید رتبه انرژی خودروی خود را پیدا کنید. این رتبه معمولاً روی برچسب انرژی خودرو یا دفترچه راهنمای خودرو پیدا می‌شود و براساس حروف انگلیسی از A به معنای کم‌مصرف‌ترین تا G به معنای پرمصرف‌ترین مرتب شده‌اند.
عوارض آلایندگی خودروها برحسب درصد در جدول زیر آمده است.
| نوع خودرو | A | B | C | D | E | F | G |
| وانت دوکابین یا سواری شخصی (تولید داخل) | ۰ | ۰ | ۰.۵ | ۱ | ۲ | ۳ | ۵ |
| وانت دوکابین یا سواری شخصی (وارداتی) | ۰ | ۰ | ۱ | ۳ | ۵ | ۷ | ۹ |
| وانت تک کابین یا سواری عمومی مثل تاکسی (تولید داخل) | ۰ | ۰ | ۰.۲ | ۰.۴ | ۰.۸ | ۱.۲ | ۱.۵ |
| وانت تک کابین یا سواری عمومی مثل تاکسی (وارداتی) | ۰ | ۰ | ۰.۴ | ۰.۸ | ۱.۶ | ۲.۴ | ۳ |
| خودروهای سنگین (تولید داخل) | ۰ | ۰ | ۰ | ۰.۱ | ۰.۲ | ۰.۴ | ۰.۶ |
| خودروهای سنگین (وارداتی) | ۰ | ۰ | ۰ | ۰.۲ | ۰.۴ | ۰.۶ | ۰.۸ |
| موتورسیکلت (تولید داخل) | ۰ | ۰ | ۰.۲۵ | ۰.۵ | ۱ | ۱.۵ | ۲.۵ |
| موتورسیکلت (وارداتی) | ۰ | ۰ | ۰.۵ | ۱.۵ | ۲.۵ | ۳.۵ | ۵ |
اعداد به‌درصد هستند؛ درصدی از قیمت روز وسیله نقلیه.
خودروهایی که رتبه انرژی A و B داشته باشند تا ۵ سال از پرداخت عوارض آلایندگی معاف هستند. اما بعد از ۵ سال هر خودرو باید به ترتیب زیر عوارض بدهد:
- خودروهای سنگین باید یک دهم نرخ مندرج برای رتبه انرژی D را بپردازند.
- سایر خودروها از جمله خودروهای سواری باید یک دهم نرخ رتبه انرژی C را پرداخت کنند.
برای عوارض آلایندگی فرقی ندارد ساکن کدام شهر هستید. اگر رتبه انرژی شما شامل عوارض آلایندگی باشد، هرسال باید این هزینه را پرداخت کنید. پرداخت زودهنگام (قبل از دی‌ماه) شامل ۲۰٪ تخفیف خواهد بود و پرداخت دیرهنگام جریمه دیرکرد عوارض آلایندگی به همراه دارد. باید بدانید که هرچقدر پرداخت عوارض را به تأخیر بیندازید، جریمه سنگین‌تر می‌شود.
عوامل مؤثر بر محاسبه عوارض آلایندگی خودرو
تا اینجا دانستید که رتبه انرژی خودرو مهم‌ترین عامل برای محاسبه عوارض آلایندگی است. اما مسئله به اینجا ختم نمی‌شود.
ارزش روز خودرو تعیین‌کننده‌ترین مورد برای محاسبه عوارض است. در جدول بالا مقادیر به درصد ذکر شده است و مبلغ پایه برای محاسبه عوارض، قیمت روز خودرو است. نوع خودرو (سواری، عمومی، سنگین و موتورسیکلت) در کنار داخلی یا وارداتی بودن خودرو نیز در هزینه نهایی عوارض مؤثر هستند.
برای خودروهای قدیمی، عمر خودرو نیز می‌تواند باعث افزایش عوارض آلایندگی خودرو شود. برای همین خودروهای کلاسیک یا خودروهایی با بیش از ۲۰ سال کارکرد که سن فرسودگی خودرو شناخته می‌شود، باید عوارض آلایندگی بسیار بیشتری پرداخت کنند.
آیا تردد خودرو فرسوده در خیابان جریمه دارد؟
عوارض آلایندگی خودرو و عوارض شهرهای آلاینده؛ دو مالیات متفاوت
برخی ممکن است عوارض آلایندگی خودرو که بر اساس رتبه مصرف انرژی خودرو محاسبه می‌شود را با عوارض شهرهای آلوده اشتباه بگیرند.
مالکین خودرویی که در ۸ شهر آلوده ایران سکونت دارند، جدا از عوارض آلایندگی خودروی خود، مجبور به پرداخت عوارض شهرهای آلوده هم هستند. درصورتی‌که خودروی شما تا ۱۰ سال از سال تولید آن گذشته باشد، عوارض شهرهای آلاینده برابر با یک‌بیستم عوارض آلایندگی خودرویتان خواهد بود. پس از سال دهم هر سال ۱۰ درصد به نرخ پایه (یک‌بیستم عوارض آلایندگی خودرو) افزوده می‌شعواود و در نهایت سقف این مالیات، دوبرابر نرخ پایه است.
۸ شهر آلوده ایران که شامل عوارض مضاعف می‌شود شامل لیست زیر است.
- تهران
- کرج
- تبریز
- مشهد
- اصفهان
- قم
- اهواز
- اراک
عوارض آلایندگی خودروهای فرسوده چطور محاسبه می‌شود؟
وقتی صحبت از خودروی فرسوده می‌شود، منظور خودرویی است که دوسال پیاپی امکان اخذ معاینه فنی نداشته باشد یا اینکه بیشتر از ۲۰ سال از سال تولید خودرو گذشته باشد.
خودروهای فرسوده به دلیل قدیمی‌بودن و استهلاک بالا، معمولاً رتبه مصرف انرژی بالایی می‌گیرند. در نتیجه عوارض این خودروها در مقایسه با خودروهای جدید و به‌روز، بالاتر است. همچنین تعیین قیمت خودرو براساس قیمت روز محاسبه می‌شود و گاهی نسبت به آن اعتراض‌هایی وارد است. (عوارض آلایندگی بر اساس قیمت روز خودرو محاسبه می‌شود.)
آیا شرایط معاینه فنی خودروهای فرسوده را می‌دانید؟
تعیین قیمت خودروهای فرسوده در هاله‌ای از ابهام
یکی از تعیین‌کننده‌ترین متغیرها برای محاسبه عوارض آلایندگی خودرو، تعیین قیمت روز آن است. برای خودروهای داخلی که تولید کارخانجات فعلی هستند، قیمت روز کارخانه به عنوان نرخ پایه خودرو در نظر گرفته می‌شود. اما برای خودروهای فرسوده‌ای که تولید نمی‌شوند یا بسیار قدیمی هستند، ارزش‌گذاری خودرو به‌صورت سلیقه‌ای و با معیارهای نامشخص انجام می‌شود.
برای مثال تجربه یک شهروند در مراجعه برای پرداخت عوارض خودروی کلاسیک خود اینگونه بوده است:
یک رنج‌روور مدل ۱۹۷۷ که ارزش واقعی‌اش حدود ۷۵۰ میلیون تومان است، باید عوارض آلایندگی سالانه‌ای در حد ۵ میلیون تومان پرداخت کند. اما متأسفانه نهادهای مسئول اشتباه بزرگی در قیمت‌گذاری کرده‌اند و ارزش خودرو را نزدیک به ۷.۵ میلیارد تومان اعلام کرده‌اند. این اشتباه باعث شده عوارض محاسبه‌شده بیش از ۹ برابر مقدار واقعی باشد و به حدود ۵۳ میلیون تومان برسد.( آخرین‌خودرو )
این تجربه نشان می‌دهد که هر روز ریسک و هزینه نگهداری خودروهای فرسوده افزایش می‌یابد.
نحوه پرداخت عوارض آلایندگی خودرو در سامانه سمیع
برای استعلام مالیات سبز خودرویتان باید از سامانه سمیع استفاده کنید. اگر پیش از این وارد سامانه سمیع (سامانه ملی یکپارچه عوارض خودرو) نشده‌اید، ابتدا باید با مراجعه به دفتر پیشخوان دولت یا شهرداری اطلاعات خود را ثبت کنید. سپس می‌توانید با مراجعه به سامانه سمیع به آدرس portalsaamie.upto.ir مراجعه کنید و وارد شوید.
