ارکان خودرو چیست؟ + مراحل تعویض ارکان خودرو
یکی از مشکلاتی که در تعویض پلاک هنگام فروش خودرو پیش می‌آید، تغییراتی است که بدون مجوز در ارکان خودرو ایجاد شده است. اگر نمی‌دانید ارکان خودرو چیست یا از مجازات تغییر در ارکان خودرو خبر ندارید، این مطلب برای شماست. ارکان خودرو شامل قطعات اصلی خودرو هستند که اصالت خودرو وابسته به آن‌هاست. همچنین برای تعویض ارکان اصلی خودرو، باید مجوزها و نظر کارشناسی بگیرید و به همین سادگی نیست.
ارکان اصلی خودرو چیست؟
حتماً برایتان سوال است که ارکان خودرو چه دارد که اینقدر حساسیت روی آن بالاست. منظور از ارکان خودرو موتور، شاسی و اتاق خودرو است. این سه قطعه با هم یک خودرو را ایجاد می‌کنند؛ برای همین اصالت این سه قطعه است که اصالت خودرو را تعیین کرده و برای پلیس راهور محرز می‌شود که خودروی شما دستکاری غیرمجاز نشده است یا سرقتی نیست.
چرا ارکان خودرو اینقدر مهم هستند؟
ارکان اصلی خودرو شامل شاسی، موتور و اتاق در واقع هویت قانونی و فنی خودرو هستند. اهمیت بالای این قطعات بی‌دلیل نیست و برای جلوگیری از جرم‌های دیگر است. چند نمونه از دلایلی که اهمیت حفظ اصالت خودرو از منظر قانونی را بالا برده است، با هم بررسی می‌کنیم.
- پیشگیری و کشف سرقت: شماره موتور و شماره شاسی مانند اثرانگشت خودرو هستند. با حفظ اصالت فیزیکی خودرو و برخورد با تغییر در ارکان خودرو، امکان نصب اتاق یا موتور مسروقه روی شاسی خودروی دیگر توسط کلاهبرداران وجود ندارد.
- ارزش‌گذاری خودرو: تعویض غیراصولی و بدون مجوز باعث می‌شود تا اصالت موتور، شاسی و اتاق خودرو قابل تأیید نباشد. در نتیجه خریدار بعدی خودرو ممکن است یک خودرو با بدنه دو تیکه، موتور معیوب و شاسی آسیب‌دیده تحویل بگیرد بدون آنکه بداند. برای صحت ارزش‌گذاری مهم است که ارکان خودرو تغییری نداشته باشد.
- استانداردهای ایمنی: دوتکه کردن اتاق خودرو یا تغییر شاسی خودرو ممکن است به صورت جدی در تأمین امنیت سرنشین‌ها و دیگر رانندگان اثرگذار باشد. خودروی مشکل‌دار باید از طریق کنترل اصالت ارکان خودرو در معاینه فنی شناسایی شود تا ایمنی دیگر رانندگان در جاده‌ها تأمین باشد.
همه چیز درباره معاینه فنی انواع خودرو را در نوشته زیر بخوانید
تغییر ارکان خودرو چیست؟
شاید برایتان سوال باشد چه تغییری به عنوان تغییر در ارکان خودرو شناخته می‌شود؟ چه زمانی نیاز به تعویض یا تغییر در ارکان خودرو به وجود می‌آید؟
در زمان‌های ضروری، مثل وقتی که خودرو تصادف شدیدی داشته باشد یا دچار آتش‌سوزی شود، منطقی است که آن‌دسته از ارکان خودرو که آسیب جدی دیده‌اند تعویض شوند یا تغییر جدی داشته باشند. برای مثال ممکن است در اثر تصادف، موتور یک خودرو غیرقابل استفاده باشد. در نتیجه لازم است که موتور جدیدی برای خودرو تهیه و روی آن نصب شود. در چنین مواردی مجوز تعویض ارکان خودرو صادر می‌شود.
همچنین اگر بدنه خودرو به نحوی آسیب دیده باشد که دیگر قابل استفاده نباشد، خرید بدنه جدید و انتقال موتور به آن امکان‌پذیر است. اما تمام این تغییرات در ارکان خودرو باید با مجوز انجام شود. معرفی متخلف به نیروی انتظامی، جریمه و پیگیری قضائی بخشی از مجازات تغییر در ارکان خودرو بدون دریافت مجوز است.
تعویض ارکان خودرو (موتور، شاسی، اتاق) چه مراحلی دارد؟
اگر نیاز باشد که یکی از ارکان اصلی خودرو تغییر کند، باید از مراحل آن اطلاع دقیق داشته باشید. تعویض ارکان خودرو راحت نیست و طی کردن مراحل آن باید به ترتیب قانونی جلو برود. بنابراین عجله نکنید و از قدم اول شروع کنید.
۱. دریافت مجوز از راهور
در قدم اول لازم است که ضرورت تغییر در ارکان خودرو توسط پلیس راهور تأیید شود. برای دریافت مجوز، باید به پلیس راهور شهر یا استان خود مراجعه کنید و نامه رسمی با مهر راهور دریافت کنید.
۲. دریافت نوبت از مراکز تعویض پلاک
برای تغییر ارکان خودرو باید از مرکز تعویض پلاک شهر خود نوبت بگیرید. در زمان مراجعه به مرکز تعویض پلاک، حضور مالک خودرو یا نماینده قانونی با وکالت‌نامه رسمی ضرورت دارد. مدارکی مانند کارت ملی و شناسنامه و مدارک خودرو مثل برگ سبز و کارت خودرو را به همراه داشته باشید. همچنین باید خلافی خودرو را تسویه و گواهی عدم خلافی را تحویل دهید. سپس در این مرکز فرم تغییر ارکان خودرو را متناسب با قسمتی که قصد تعویض یا تغییر در آن را دارید پر می‌کنید.
۳. بررسی کارشناسی در مرکز تعویض پلاک
پس از آنکه مراحل اداری در مرکز تعویض پلاک طی شد، کارشناس مرکز به بررسی خودرو می‌پردازد تا در نهایت مشکل فنی و ضرورت تغییر ارکان خودرو را تأیید کند. اطلاعات فرم پرشده با خودرو (شماره موتور، شماره شاسی و شماره بدنه) تطبیق داده می‌شود تا اصالت خودرو مورد تأیید باشد. در نهایت، درصورتی‌که نظر کارشناس مثبت باشد، مجوز تغییر یا تعویض ارکان خودرو صادر می‌شود.
۴. تهیه قطعه جدید
برای مثال، اگر قصد تعویض موتور خودرو را داشته باشید، پس از دریافت مجوز از مرکز تعویض پلاک، باید اقدام به خرید موتور جدید کنید. برای خودروهای داخلی، باید از نمایندگی‌ها و مراکز مجاز، قطعه نو بخرید. اگر خودروی شما وارداتی است یا خط تولید آن دیگر فعال نیست، خرید قطعه استوک هم امکان‌پذیر است.
دقت کنید که قطعه خریداری‌شده حتماً باید همراه با فاکتور رسمی باشد. برای موتورهای داخلی خرید با مهر و هولوگرام ضرورت دارد. برای موتور استوک و قطعه وارداتی، ضروری است که برگه گمرکی و مدارک لازم را از فروشنده دریافت کنید.
۵. مراجعه مجدد به مرکز تعویض پلاک
پس از خرید قطعه، باز هم باید از مرکز تعویض پلاک نوبت بگیرید و برای ثبت در سیستم شماره‌گذاری درخواست دهید. کارشناس این مرکز پس از بررسی قطعه خریداری‌شده، مجوز ثبت در سیستم شماره‌گذاری را می‌دهد. اگر قطعه خریداری‌شده شماره حک‌شده ندارد، باید برای حک شماره به مراکز مورد تأیید پلیس راهور بروید و پیش از مراجعه به تعویض پلاک، شماره رسمی قطعه را دریافت و روی آن حک کنید.
۶. نصب قطعه روی خودرو
در مرحله آخر می‌توانید قطعه موردنظر (مثلاً موتور جدید) را در مراکز تعمیرات مجاز، روی خودرو نصب کنید و تغییرات انجام‌شده در سند خودرو نیز درج می‌شود. همچنین کارت خودرو جدید صادر شده و به آدرس شما پست می‌گردد.
آیا خودروی مدل پایین را می توان بیمه کرد؟
مدارک لازم برای تعویض ارکان خودرو
برای اینکه یکی از ارکان خودرو را تعویض نمایید یا تغییر دهید، باید مدارک زیر را داشته باشید.
- سند خودرو (برگ سبز) و کارت ماشین
- مدارک شناسایی مالک خودرو
- بیمه‌نامه شخص ثالث
- برگه معاینه فنی با اعتبار کافی
- مجوز دریافتی از پلیس راهور
- فاکتور مهرشده و رسمی قطعه خریداری‌شده (موتور، بدنه یا شاسی)
- برگه عدم خلافی خودرو و تسویه عوارض شهرداری
مجازات تغییر در ارکان خودرو به صورت غیرمجاز
اگر بدون مجوز از پلیس و مراکز تعویض پلاک اقدام به تغییر یا تعویض ارکان خودرو کنید، در واقع با دست بردن در اصالت خودرو، مرتکب جرم شده‌اید. طبق ماده ۳۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی و ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی، دست بردن در ارکان خودرو بدون طی مراحل کارشناسی، غیرقانونی است و از طریق مراجع قضائی مورد پیگیری قرار می‌گیرد.
در صورتی که مالک خودرویی اقدام به تغییر غیرقانونی در ارکان خودرو، مانند تعویض موتور، تعویض اتاق، دوتکه کردن اتاق و تغییر در شاسی نماید، فرد متخلف از سوی پلیس راهور به پلیس آگاهی معرفی می‌شود و ماشین او به پارکینگ منتقل می‌گردد. مجازات این اقدام غیرقانونی درصورتی‌که فساد محرز نباشد، پرداخت جریمه است. برای مثال جریمه تعویض موتور غیرقانونی و بدون مجوز، تا یک‌چهارم قیمت موتور نو خواهد بود. البته باید بدانید که اگر قطعه تعویض شده، کیفیت مناسب و موردتأیید کارشناس را نداشته باشد یا مناسب خودروی شما نباشد، پلیس می‌تواند تصمیم به اوراق کردن خودرو بگیرد.
اهمیت ارکان خودرو در خودروهای فرسوده
برای خودروهای فرسوده، بسیار مهم است که ارکان خودرو اصالت آن را تأیید کنند و بدون مجوز و غیرقانونی تغییر نکرده باشند. چراکه خودروی فرسوده قبل از اسقاط، به صورت قانونی بررسی و اصالت آن با تطابق دادن شماره شاسی، شماره موتور و شماره بدنه با سند خودرو (برگ سبز) تأیید می‌شود. هرگونه مخدوش بودن اطلاعات ارکان خودرو منجر به ایجاد مشکلات در فرایند اسقاط خودرو خواهد شد.
اگر به هر دلیلی اصالت ارکان خودرو برای مراکز اسقاط قابل تأیید نباشد، مرکز موردنظر، مجاز به اسقاط خودروی فرسوده موردنظر نیست. این موضوع دلایل قانونی محکمی دارد و مرکز اسقاط نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن مسائل قانونی، یک خودرو با موتور، شاسی یا بدنه متفاوت با سند خودرو (یا برگ سبز) را اسقاط کند. در شرایط خاصی، پس از دریافت تأییده، مراکز اسقاط چنین خودرویی را اسقاط می‌کنند اما بابت لاشه خودروی فرسوده، مبلغ کمتری به مالک آن پرداخت می‌شود.
درباره مدل خودروهایی که فرسوده حساب می‌شوند در نوشته زیر بخوانید
به چه نکاتی در مورد ارکان خودرو فرسوده توجه کنیم؟
اگر مالک خودروی فرسوده تمایل دارد تا با استفاده از گواهی اسقاط و دریافت تسهیلات بانکی خودروی جدید تهیه کند، بنابراین قبل از مراجعه به مراکز اسقاط باید از اصالت خودرو و صحت ارکان خودرو اطمینان حاصل کند.
مالکین خودروهای فرسوده بهتر است قبل از مراجعه به مراکز اسقاط، موارد زیر را بررسی کنند.
بررسی اصالت و خوانایی شماره شاسی
شماره شاسی معمولاً زیر شیشه جلو و قسمت خارجی داشبورد در داخل کاپوت ماشین حک شده است. بهتر است دور شماره شاسی را تمیز کنید و مطمئن شوید که شماره شاسی کاملاً خواناست و زنگ‌زدگی یا پوسیدگی مانع خواندن آن نیست. همچنین برای اطمینان می‌توانید شماره شاسی را با شماره شاسی درج‌شده در سند خودرو تطابق دهید.
شماره موتور
روی بدنه موتور، شماره موتور شما حک شده است. دور آن را تمیز کرده و همانند شماره شاسی، از خوانایی آن اطمینان حاصل کنید. همینطور می‌توانید شماره موتور را با شماره درج‌شده در سند خودرو (یا برگ سبز) مطابقت بدهید.
شماره بدنه خودرو فرسوده
شماره بدنه همانند شماره شاسی در داخل کاپوت درج شده است. در برخی ماشین‌ها این شماره کنار درب راننده حک شده است. اگر اتاق خودرو تعویض نشده باشد، باید شماره بدنه خوانا، غیرمخدوش و مطابق با شماره بدنه داخل سند باشد.
بدنه یکپارچه و بدون دو تکه بودن
بررسی کنید که شاسی و بدنه خودرو سالم باشد و دو تکه یا تعویضی نباشد. برای این کار می‌توانید از یک تعمیرکار قابل اعتماد هم کمک بگیرید. برش‌خوردگی، جوش‌خوردگی و نشانه‌های این‌چنینی در بدنه خودرو می‌تواند نشانه تغییر در ارکان خودرو باشد.
جمع‌بندی
در این مطلب خواندید که ارکان خودرو چیست و مجازات تغییر در ارکان خودرو به صورت غیرقانونی چه خواهد بود. همچنین اگر نیاز به تغییر یا تعویض هرکدام از رکن‌های اصلی خودرو یعنی موتور، شاسی یا بدنه باشد، نیاز به مجوز دارید که در بالا، مدارک لازم و مراحل تعویض ارکان خودرو توضیح داده شد. همچنین دانستید که ارکان خودرو روی ارزش خودروهای فرسوده چه اثری دارد و برای دریافت کامل ارزش لاشه خودرو فرسوده، ارکان خودروی فرسوده نباید غیرقانونی تغییر کرده باشند.
